TƯ DUY NHANH vs CHẬM
1️⃣ Ý chính cần nhớ
🔑 1. Não bạn có 2 hệ thống tư duy
-
Hệ 1 – Tư duy nhanh: tự động, cảm tính, trực giác
-
Hệ 2 – Tư duy chậm: logic, phân tích, tốn năng lượng
👉 Phần lớn quyết định trong đời do Hệ 1 điều khiển, dù ta tưởng là lý trí.
🔑 2. Trực giác thường sai, nhưng ta rất tự tin là mình đúng
-
Não đoán nhanh dựa trên kinh nghiệm, cảm xúc, ấn tượng ban đầu
-
Khi sai, ta vẫn tin chắc mình đúng → nguy hiểm
🔑 3. Con người không ra quyết định lý trí như ta nghĩ
-
Chúng ta bị thiên kiến (bias) chi phối: sợ mất mát, bị mồi thông tin, ghét rủi ro…
-
Biết thiên kiến không giúp tránh hoàn toàn, nhưng giúp chậm lại đúng lúc
2️⃣ Giải thích đơn giản
🧠 Ví dụ Hệ 1 vs Hệ 2
-
2 + 2 = ? → Hệ 1
-
17 × 24 = ? → Hệ 2
👉 Não luôn muốn dùng Hệ 1 vì:
-
Nhanh
-
Đỡ mệt
-
Ít tốn năng lượng
Nhưng:
-
Hệ 1 = dễ sai
-
Hệ 2 = đúng hơn nhưng lười dùng
3️⃣ Những thiên kiến NGUY HIỂM nhất (80/20)
⚠️ 1. Neo (Anchoring)
-
Thông tin đầu tiên bạn nghe → neo suy nghĩ
-
Ví dụ: thấy giá gốc 10 triệu → giảm còn 6 triệu → tưởng rẻ
⚠️ 2. Sợ mất mát (Loss Aversion)
-
Mất 100k → đau hơn kiếm được 100k
👉 Vì thế ta: -
Giữ cổ phiếu lỗ
-
Ngại thay đổi
-
Không dám thử cái mới
⚠️ 3. Ảo tưởng hiểu biết
-
Nhìn kết quả xong → tưởng “lúc đó tôi biết rồi”
-
Thực tế: ta chỉ đang tự kể câu chuyện cho hợp lý
4️⃣ Áp dụng NGAY vào cuộc sống / công việc
📌 Khi ra quyết định quan trọng (tiền, việc, mối quan hệ)
👉 Tự hỏi 3 câu:
-
“Quyết định này là Hệ 1 hay Hệ 2?”
-
“Nếu đảo ngược bối cảnh, tôi có nghĩ khác không?”
-
“Nếu người khác làm vậy, tôi có khuyên giống thế không?”
⏸️ Chỉ cần chậm lại 5–10 phút → giảm rất nhiều sai lầm.
📌 Khi mua sắm / đầu tư
-
Tránh quyết định khi:
-
Mệt
-
Vui quá
-
Bị áp lực thời gian
👉 Đây là lúc Hệ 1 nắm quyền tuyệt đối
-
5️⃣ Hiểu nhầm cần tránh
❌ “Biết rồi thì sẽ tránh được thiên kiến”
→ ❌ Sai. Không ai tránh hoàn toàn
❌ “Tôi là người lý trí”
→ ❌ Sai. Ai cũng cảm tính trước, lý trí sau
✅ Đúng là:
-
Người giỏi = biết lúc nào không nên tin mình
